Onurğa, oynaq və dayaq-hərəkət sistemi xəstəlikləri haqqında peşəkar yazılar.
Skolioz onurğanın sağa və ya sola əyilməsi ilə yaranan quruluş pozğunluğudur. Yeniyetmə dövründə diaqnoz qoyulan hallarda fərdi fizioterapiya proqramı ilə Cobb bucağında nəzərəçarpan azalma əldə olunur.
Disk yırtığı diaqnozu qoyulan xəstələrin 90%-i düzgün fizioterapiya və konservativ müalicə ilə əməliyyatsız sağalır. Yalnız ağrıkəsici dərmanlar uzunmüddətli nəticə vermir.
L3-L4, L4-L5 və L5-S1 yırtıqları fərqli əlamətlərlə özünü göstərir. Sinir sıxılmasının səviyyəsi diaqnoz üçün vacibdir.
Bel ağrısı hiss edən hər kəs birbaşa disk yırtığı olduğunu düşünür. Əslində ağrıların böyük hissəsi lumbaqo, yəni bel əzələlərinin güclü spazmından qaynaqlanır.
Döş qəfəsinin ön divarının içəriyə çökməsi ilə xarakterizə olunan deformasiya bəzən estetik problem kimi qəbul edilsə də, ürək və ağciyərlərə təsir göstərə bilər.
Onurğanın boyun hissəsindəki təbii əyriliyin itməsi deməkdir. Uzun müddət telefon və kompüter qarşısında pis duruş əsas səbəblərdəndir.
D3 vitamini və kalsium çatışmazlığı, raxit, travmalar əsas səbəblərdir. Erkən diaqnoz və fizioterapiya ilə tam sağalma mümkündür.
Xalq arasında "dul qadın qozbeli" kimi tanınan vəziyyət tibbi dildə kifoz adlanır. Uzunmüddətli əyilərək oturmaq əsas səbəblərdəndir.
"Sümüyün böyüməsi" deyil. İrsiyyət, ayaq quruluşu, zəif əzələlər və yanlış yeriş əsas səbəblərdir. Fizioterapiya ilə yeriş mexanikası düzəldilir.
İnsan başı 4.5-5.5 kq çəkisindədir. 15° əyilmədə 12 kq, 30°-də 18 kq, 60°-də 27 kq-a qədər yük artır.
Çanta uşağın bədən çəkisinin 10%-dən çox olmamalıdır (30 kq uşaq üçün maks 3 kq). Ağır çanta omuzları önə çəkir.
İnsult son deyil, pauzadır. Beynin nöroplastisite xüsusiyyəti sayəsində felç sonrası yenidən yürümək mümkündür.
Skolioz onurğanın sağa və ya sola əyilməsi ilə yaranan quruluş pozğunluğudur. Çiyinlərdə və ombada assimmetriya, kürək nahiyəsində qabarıqlıq, qabırğaarası ağrılar əsas əlamətlərdəndir.
Yeniyetmə dövründə diaqnoz qoyulan hallarda fərdi fizioterapiya proqramı ilə Cobb bucağında nəzərəçarpan azalma əldə olunur. Ümumi yanılmanın əksinə olaraq, üzgüçülük skoliozu düzəltmir. Əksinə, asimmetrik əyriliklərdə əzələ balanssızlığını artıraraq vəziyyəti ağırlaşdıra bilər. Elmi əsaslara söykənən Schroth metodu 3D yanaşma ilə hər xəstənin əyrilik tipinə uyğun fərdi məşq seçimi edir.
Disk yırtığı diaqnozu qoyulan xəstələrin 90%-i düzgün fizioterapiya və konservativ müalicə ilə əməliyyatsız sağalır. Əlamətlər arasında bel nahiyəsində ağrı, ayaqlara yayılan sancı, keyimə və qarıncalanma, əzələ zəifliyi və reflekslərin azalması yer alır.
Müalicə yanaşması kompleks olmalıdır: fizioterapiya, fərdi məşqlər və manual terapiyanın birgə tətbiqi. Yalnız ağrıkəsici dərmanlar uzunmüddətli nəticə vermir, səbəbi aradan qaldırmır.
L3-L4 yırtığı üst bud və diz ətrafında ağrı, uyuşma və güc itkisi ilə özünü göstərir. L4-L5 yırtığında qalçadan dizin xarici tərəfinə və ayaq biləyinə qədər ağrı yayılır, ayaq baş barmağında zəiflik tez-tez müşahidə olunur. L5-S1 yırtığında baldırın arxa hissəsi, ayağın yan tərəfi və ayaq altında ağrı, uyuşma və güc itkisi yaranır. Bu müxtəlif əlamətlər sinir sıxılmasının hansı səviyyədə olduğundan asılıdır.
Bel ağrısı hiss edən hər kəs birbaşa disk yırtığı olduğunu düşünür. Əslində ağrıların böyük hissəsi lumbaqo, yəni bel əzələlərinin güclü spazmından qaynaqlanır. Lumbaqo qəfil hərəkət, əyri durmaq, ağır yük qaldırmaq və soyuqdəymə nəticəsində yaranır, daha çox "kilidlənmə" hissi ilə özünü göstərir. Disk yırtığı isə struktur zədədir, nevroloji əlamətlərə səbəb olur. Özbaşına diaqnoz qoymaq təhlükəlidir.
Döş qəfəsinin ön divarının içəriyə çökməsi ilə xarakterizə olunan deformasiya bəzən estetik problem kimi qəbul edilsə də, ürək və ağciyərlərin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Uşaq yaşlarında aşkarlandıqda fiziki terapiya, tənəffüs məşqləri, vakuum cihazı və ortopedik dəstəklə cərrahiyəsiz müalicə mümkündür. Gecikmiş hallarda sinənin elastikliyi azalır və cərrahi müdaxilə qaçılmaz olur.
Onurğanın boyun hissəsindəki təbii əyriliyin itməsi deməkdir. Uzun müddət telefon və kompüter qarşısında pis duruş, boyun və kürək əzələlərinin zəifləməsi, travmalar, osteoxondroz və stress əsas səbəblərdəndir. Boyun düzləşməsi baş, boyun və kürək ağrılarına, başgicəllənmə və yorğunluğa səbəb olur. Müalicə düzgün duruş vərdişləri, gücləndirici məşqlər və fizioterapevt nəzarəti ilə aparılır.
Genu valgum (X ayaq) dizlərin bir-birinə yaxınlaşıb ayaqların aralanması, genu varum (O ayaq) isə ayaqların yaxınlaşıb dizlərin aralanması ilə xarakterizə olunur. Səbəblər arasında D3 vitamini və kalsium çatışmazlığı, raxit, travmalar, piylənmə, "W" formasında oturmaq və sümük inkişaf problemləri yer alır. Erkən diaqnoz və fizioterapiya ilə tam sağalma mümkündür. Gecikmiş hallarda diz ağrısı, yeriş pozğunluğu və artrit riski artır.
Xalq arasında "dul qadın qozbeli" kimi tanınan vəziyyət tibbi dildə kifoz və ya dorsoservikal piy qatı adlanır. Səbəblər arasında uzunmüddətli əyilərək oturmaq, "texnoloji boyun" (telefon istifadəsi), Kuşinq sindromu və osteoporoz yer alır. Fizioterapiya ilə zəif əzələlər möhkəmləndirilir, gərgin əzələlər boşaldılır, onurğa sütununun hərəkətliliyi bərpa edilir.
Yayılmış ortopedik problem olub "sümüyün böyüməsi" deyil. İrsiyyət, ayaq quruluşu, zəif əzələlər, yanlış yeriş və uyğun olmayan ayaqqabılar əsas səbəblərdəndir. Fizioterapiya ilə ayaq əzələləri gücləndirilir, yeriş mexanikası düzəldilir, ağrı və irəliləmə riski azaldılır. Kineziyoloji bantlama baş barmağın düzgün mövqeyə dəstəklənməsini təmin edir.
İnsan başı orta hesabla 4.5-5.5 kq çəkisində olur. Dik durduqda yük onurğaya bərabər paylanır. Amma baş önə əyildikcə boyuna düşən yük kəskin artır: 15°-də 12 kq, 30°-də 18 kq, 60°-də isə 27 kq-a qədər yüksəlir. Bu vəziyyət uzunmüddətli ağrılara, boyun yırtığına və duruş pozğunluqlarına səbəb olur.
Çanta ağırlığı uşağın bədən çəkisinin 10%-dən çox olmamalıdır (30 kq uşaq üçün maksimum 3 kq). Ağır çanta omuzları önə çəkir, arxa əzələləri gərginləşdirir, bel və boyunda ağrılar yaradır, kamburluq inkişafına səbəb olur. Çanta iki omuzla bərabər daşınmalı, onurğaya yaxın yerləşdirilməli və ağırlıq sırt hizasına paylanmalıdır.
İnsult son deyil, pauzadır. Beynin nöroplastisite xüsusiyyəti - yenidən öyrənmə və özünü bərpa etmə qabiliyyəti - sayəsində felç sonrası yenidən yürümək mümkündür. Erkən dövrdə fizyoterapiyaya başlanmalı, yürüş və balans məşqləri tətbiq edilməli, əzələ gücü və koordinasiya bərpa edilməli, sinir-əzələ bağlantısı aktivləşdirilməlidir.
Ayaq ilə onurğa arasında fassiyalar və sinir sistemi vasitəsilə güclü əlaqə var. Ayaq altı gərgin və sıxılmış olduqda bədən kompensasiya edir, dizlər, çanaq və bel daha çox yüklənir. Tennis topu ilə ayaq altı masajı sinir uclarını aktivləşdirir, qan və limfa dövranını yaxşılaşdırır, baldır, bud və bel nahiyəsində gərginliyi azaldır.
Fizioterapiya sadəcə masaj deyil, elmi əsaslara söykənən planlı və məqsədyönlü müalicədir. Sadəcə məşq etdirmək də deyil, hər xəstə üçün fərdi proqram hazırlanır. Sehrli toxunuşla ani sağalma yoxdur, proses müntəzəm tətbiq və səbir tələb edir. Yalnız idmançılar üçün deyil, hər yaşda insan üçün həyat keyfiyyətini artırmağa yönəlib.
Masaj gərginliyi və ağrını müvəqqəti azaldır, amma problemin əsas səbəbini aradan qaldırmır. Ağrıların kökündə çox zaman düzgün olmayan duruş, əzələ balanssızlığı və səhv hərəkət vərdişləri dayanır. Bu səbəblər aradan qaldırılmadıqca ağrı yenidən qayıdır. Fizioterapiya problemi kökündən analiz edir və fərdi müalicə planı ilə real nəticə yaradır.
Ayaqlar arasında uzunluq fərqi çox vaxt diqqətdən kənarda qalır. Onurğa əyriliklərinə (skolioz), çanaq əyriliyinə, bel, diz və topuq ağrılarına, gediş-gəlişdə balanssızlığa səbəb olur. Fərq doğuşdan, travma, əməliyyat və ya oynaq xəstəliklərindən sonra yarana bilər. Düzgün diaqnoz və fizioterapiya ilə idarə olunur.
Barmağı çıtladanda eşidilən səs sümüyün bir-birinə dəyməsi deyil, oynaq daxilindəki mayedə qaz qabarcığının ani boşalması (kavitasiya effekti) nəticəsində yaranır. Sağlam oynaqlarda təhlükəli sayılmır. Amma boyun çıtlatmağı təkrarlanan vərdiş halına gələrsə, əzələ və bağlarda boşalma, oynaq stabilitesinin pozulması, sinir sıxılmaları və baş ağrılarına səbəb olur.